Ai được quyền nuôi con khi chưa đăng ký kết hôn là thắc mắc của nhiều cặp nam nữ chung sống như vợ chồng nhưng chưa thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn. Theo quy định của pháp luật, việc chưa đăng ký kết hôn không làm mất quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con. Hãy cùng Luật Vạn Bảo tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Ai được quyền nuôi con khi chưa đăng ký kết hôn?
Theo khoản 1 Điều 14 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn nhưng không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quan hệ vợ chồng. Tuy nhiên, khoản 2 Điều 14 và Điều 15 Luật này quy định quyền, nghĩa vụ đối với con vẫn được giải quyết theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con.
Cha, mẹ có quyền và nghĩa vụ như thế nào đối với con?
Dù không đăng ký kết hôn, cha và mẹ vẫn có đầy đủ quyền, nghĩa vụ đối với con theo quy định của pháp luật, bao gồm:
- Trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con.
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con.
- Tôn trọng ý kiến và bảo đảm điều kiện phát triển của con.
- Thực hiện các quyền, nghĩa vụ khác theo Luật Hôn nhân và Gia đình.
Quyền và nghĩa vụ này được xác lập trên cơ sở quan hệ cha, mẹ, con chứ không phụ thuộc vào việc hai bên có đăng ký kết hôn hay không.
Việc không đăng ký kết hôn có ảnh hưởng đến quyền nuôi con không?
Câu trả lời là không.
Theo Điều 15 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, quyền và nghĩa vụ giữa cha, mẹ và con vẫn được giải quyết theo quy định của pháp luật, kể cả khi cha mẹ không đăng ký kết hôn.
Do đó, khi phát sinh tranh chấp về quyền nuôi con, Tòa án vẫn áp dụng các quy định về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con và căn cứ vào quyền lợi tốt nhất của trẻ để giải quyết, tương tự như trường hợp cha mẹ đã đăng ký kết hôn.
Tòa án căn cứ vào đâu để xác định quyền nuôi con?
Khi cha mẹ không thống nhất được người trực tiếp nuôi con, Tòa án sẽ xem xét toàn diện các điều kiện của mỗi bên nhằm lựa chọn phương án bảo đảm tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ.
Trường hợp cha mẹ tự thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con
Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, pháp luật ưu tiên để cha, mẹ tự thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi chấm dứt việc chung sống. Việc thỏa thuận này không phụ thuộc vào việc hai bên đã đăng ký kết hôn hay chưa mà phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của con.
Trong trường hợp nội dung thỏa thuận phù hợp với điều kiện thực tế và bảo đảm quyền lợi tốt nhất của trẻ, Tòa án sẽ tôn trọng sự thỏa thuận của các bên. Ngược lại, nếu thỏa thuận ảnh hưởng đến quyền lợi của con hoặc không bảo đảm điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục thì Tòa án có quyền xem xét và quyết định người trực tiếp nuôi con theo quy định của pháp luật.
Trường hợp Tòa án quyết định quyền nuôi con theo lợi ích của trẻ
Trường hợp cha mẹ không thỏa thuận được, Tòa án sẽ giải quyết theo nguyên tắc quy định tại Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 và hướng dẫn tại Điều 6 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP.
Khi xem xét, Tòa án sẽ đánh giá nhiều yếu tố như:
- Điều kiện kinh tế và nơi ở của cha, mẹ.
- Khả năng trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con.
- Môi trường sống và điều kiện phát triển của trẻ.
- Nguyện vọng của con nếu từ đủ 07 tuổi trở lên.
Mục tiêu là bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất của con, không phụ thuộc vào việc cha mẹ có đăng ký kết hôn hay không.
Những trường hợp đặc biệt khi xác định quyền nuôi con
Khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con giữa cha, mẹ chưa đăng ký kết hôn, Tòa án vẫn áp dụng các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình để xem xét từng trường hợp cụ thể, bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ.
Con dưới 36 tháng tuổi và con từ đủ 07 tuổi trở lên
Theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, con dưới 36 tháng tuổi về nguyên tắc được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha, mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con trước khi quyết định người trực tiếp nuôi. Tuy nhiên, đây không phải là căn cứ duy nhất mà Tòa án vẫn đánh giá toàn diện các điều kiện của cha, mẹ để bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho trẻ.
Điều kiện về kinh tế, tinh thần và khả năng chăm sóc con
Theo Điều 6 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, khi quyết định người trực tiếp nuôi con, Tòa án sẽ xem xét tổng hợp các điều kiện của cha, mẹ, bao gồm:
- Điều kiện về thu nhập, chỗ ở và khả năng bảo đảm nhu cầu sinh hoạt của con.
- Thời gian trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con.
- Môi trường sống và điều kiện phát triển của trẻ.
- Sức khỏe, tư cách đạo đức và khả năng thực hiện nghĩa vụ của cha, mẹ.
- Mức độ gắn bó giữa con với cha hoặc mẹ và các yếu tố khác ảnh hưởng đến quyền lợi của trẻ.
Việc có thu nhập cao hơn không đồng nghĩa chắc chắn được giao quyền nuôi con nếu các điều kiện khác không bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ.
Một số lưu ý khi giải quyết quyền nuôi con khi chưa đăng ký kết hôn
Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con cũng như tăng khả năng được Tòa án chấp nhận yêu cầu, các bên cần lưu ý một số vấn đề quan trọng trong quá trình giải quyết tranh chấp.
- Nếu giữa cha, mẹ có tranh chấp về quan hệ huyết thống thì trước hết cần thực hiện thủ tục xác nhận cha, mẹ, con theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình trước khi giải quyết quyền nuôi con.
- Người yêu cầu nên chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh điều kiện nuôi con như giấy tờ về thu nhập, chỗ ở, công việc, thời gian chăm sóc và các chứng cứ thể hiện mình có điều kiện tốt hơn để trực tiếp nuôi dưỡng con.
- Trường hợp con từ đủ 07 tuổi trở lên, cần tôn trọng quyền được bày tỏ nguyện vọng của con theo quy định của pháp luật.
- Việc chưa đăng ký kết hôn không làm mất quyền hoặc nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con. Khi phát sinh tranh chấp, Tòa án vẫn giải quyết theo các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình nhằm bảo đảm quyền lợi tốt nhất của trẻ.
Dịch vụ tư vấn tranh chấp quyền nuôi con tại Luật Vạn Bảo
Tranh chấp quyền nuôi con khi chưa đăng ký kết hôn thường phát sinh nhiều vướng mắc liên quan đến việc xác định quan hệ cha, mẹ, con và chứng minh điều kiện trực tiếp nuôi dưỡng. Việc được luật sư tư vấn từ sớm sẽ giúp khách hàng chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng cứ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình giải quyết vụ việc.
Luật Vạn Bảo cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn quy định pháp luật về quyền nuôi con khi chưa đăng ký kết hôn.
- Hỗ trợ giải quyết thủ tục xác nhận cha, mẹ, con khi có tranh chấp.
- Tư vấn, chuẩn bị hồ sơ và chứng cứ chứng minh điều kiện nuôi con.
- Đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng tại Tòa án.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, Luật Vạn Bảo luôn đồng hành cùng khách hàng để đưa ra giải pháp phù hợp với từng vụ việc. Liên hệ hotline 0989 289 295 để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết.