Cấp dưỡng là nghĩa vụ quan trọng nhằm bảo đảm cuộc sống của người không có khả năng tự nuôi mình hoặc chưa thành niên theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ khi nào phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng, ai phải thực hiện và mức cấp dưỡng được xác định như thế nào. Hãy cùng Luật Vạn Bảo tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Cấp dưỡng là gì?
Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định cụ thể về khái niệm cấp dưỡng cũng như các trường hợp phát sinh nghĩa vụ này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người được cấp dưỡng.
Khái niệm cấp dưỡng theo Luật Hôn nhân và Gia đình
Theo khoản 24 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình nhưng có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật khi người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu theo quy định của pháp luật.
Trên thực tế, cấp dưỡng thường được nhắc đến nhiều trong các vụ việc ly hôn và yêu cầu cấp dưỡng nuôi con. Tuy nhiên, nghĩa vụ này còn phát sinh trong nhiều quan hệ gia đình khác theo quy định của pháp luật.
Điều kiện phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng
Nghĩa vụ cấp dưỡng chỉ phát sinh khi đáp ứng các điều kiện theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, bao gồm:
- Giữa các bên có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.
- Người được cấp dưỡng thuộc trường hợp được pháp luật bảo vệ và có nhu cầu được cấp dưỡng.
- Người có nghĩa vụ cấp dưỡng có khả năng thực hiện nghĩa vụ.
Đây là những căn cứ quan trọng để xác định việc phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng trong từng trường hợp cụ thể.
Ai có quyền được cấp dưỡng và ai có nghĩa vụ cấp dưỡng?
Không phải mọi thành viên trong gia đình đều có quyền yêu cầu cấp dưỡng hoặc phải thực hiện cấp dưỡng. Luật Hôn nhân và Gia đình quy định rõ các chủ thể có quyền và nghĩa vụ trong từng trường hợp.
Những người có quyền được cấp dưỡng
Tùy từng quan hệ gia đình, người có quyền được cấp dưỡng có thể bao gồm:
- Con chưa thành niên.
- Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
- Cha, mẹ trong trường hợp đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
- Vợ hoặc chồng trong một số trường hợp luật định.
- Các chủ thể khác có quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng khi đáp ứng điều kiện phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng.
Những người có nghĩa vụ thực hiện cấp dưỡng
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, nghĩa vụ cấp dưỡng có thể phát sinh đối với:
- Cha, mẹ đối với con.
- Con đối với cha, mẹ.
- Anh, chị, em với nhau trong một số trường hợp.
- Ông bà đối với cháu và ngược lại khi đáp ứng điều kiện luật định.
- Vợ và chồng trong những trường hợp pháp luật quy định.
Việc xác định chủ thể có nghĩa vụ cấp dưỡng sẽ căn cứ vào từng quan hệ cụ thể và điều kiện thực tế của các bên.
Mức cấp dưỡng và phương thức cấp dưỡng được quy định như thế nào?
Pháp luật không quy định một mức cấp dưỡng cố định áp dụng cho mọi trường hợp. Mức cấp dưỡng và phương thức thực hiện sẽ do các bên thỏa thuận hoặc do Tòa án quyết định trên cơ sở quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.
Mức cấp dưỡng được xác định ra sao?
Theo Điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận căn cứ vào:
- Thu nhập và khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng.
- Nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng.
Trường hợp các bên không thỏa thuận được thì có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết.
Các phương thức thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng
Theo Điều 117 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, phương thức cấp dưỡng có thể do các bên thỏa thuận, bao gồm:
- Cấp dưỡng định kỳ hằng tháng.
- Cấp dưỡng định kỳ hằng quý.
- Cấp dưỡng định kỳ hằng năm.
- Cấp dưỡng một lần.
Trong trường hợp đặc biệt, nếu có lý do chính đáng thì các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng theo quy định của pháp luật.
Khi nào được thay đổi mức cấp dưỡng?
Trong quá trình thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, nếu có lý do chính đáng như người có nghĩa vụ thay đổi thu nhập, người được cấp dưỡng có nhu cầu sinh hoạt tăng lên hoặc phát sinh những hoàn cảnh khác thì các bên có thể thỏa thuận điều chỉnh mức cấp dưỡng.
Nếu không đạt được thỏa thuận thì một trong các bên có quyền yêu cầu Tòa án xem xét thay đổi mức cấp dưỡng theo quy định của pháp luật.
Nghĩa vụ cấp dưỡng chấm dứt khi nào?
Nghĩa vụ cấp dưỡng không kéo dài vô thời hạn mà sẽ chấm dứt khi thuộc một trong các trường hợp được Luật Hôn nhân và Gia đình quy định.
Các trường hợp chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng
Theo Điều 118 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, nghĩa vụ cấp dưỡng chấm dứt trong các trường hợp sau:
- Người được cấp dưỡng đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình.
- Người được cấp dưỡng được nhận làm con nuôi.
- Người có nghĩa vụ cấp dưỡng hoặc người được cấp dưỡng chết.
- Bên được cấp dưỡng sau khi ly hôn đã kết hôn.
- Trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
Người có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, người có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng có thể là:
- Người được cấp dưỡng.
- Cha, mẹ hoặc người giám hộ của người được cấp dưỡng.
- Cơ quan, tổ chức có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Trong trường hợp người có nghĩa vụ không tự nguyện thực hiện, người có quyền yêu cầu có thể đề nghị Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng bị xử lý như thế nào?
Nghĩa vụ cấp dưỡng là nghĩa vụ bắt buộc theo quy định của pháp luật. Người cố tình không thực hiện hoặc trốn tránh nghĩa vụ có thể bị xử lý tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
Xử phạt vi phạm hành chính
Người có hành vi trốn tránh hoặc không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng có thể bị xử lý vi phạm hành chính theo quy định hiện hành nếu thuộc trường hợp pháp luật quy định.
Ngoài việc bị xử phạt, người vi phạm vẫn phải tiếp tục thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cấp dưỡng theo bản án, quyết định của Tòa án hoặc theo thỏa thuận hợp pháp giữa các bên.
Trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Nếu người có nghĩa vụ cấp dưỡng có điều kiện thực hiện nhưng cố ý từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ làm cho người được cấp dưỡng lâm vào tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng theo Điều 186 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).
Việc truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ được thực hiện khi có đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Dịch vụ tư vấn giải quyết tranh chấp về cấp dưỡng tại Luật Vạn Bảo
Các tranh chấp về cấp dưỡng thường phát sinh trong quá trình ly hôn hoặc khi thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng giữa các thành viên trong gia đình. Việc được luật sư tư vấn sẽ giúp các bên xác định đúng quyền, nghĩa vụ và lựa chọn phương án giải quyết phù hợp theo quy định của pháp luật.
Luật Vạn Bảo cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn quy định về nghĩa vụ cấp dưỡng theo Luật Hôn nhân và Gia đình.
- Hỗ trợ xác định mức cấp dưỡng và phương thức thực hiện phù hợp.
- Tư vấn, đại diện giải quyết tranh chấp về cấp dưỡng sau ly hôn.
- Hỗ trợ yêu cầu Tòa án buộc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định của pháp luật.
Với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, Luật Vạn Bảo hỗ trợ khách hàng giải quyết các tranh chấp về cấp dưỡng đúng quy định của pháp luật và bảo vệ tối đa quyền, lợi ích hợp pháp. Liên hệ hotline 0989 289 295 để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết.