Hợp đồng thử việc có phải đóng BHXH không là câu hỏi nhiều doanh nghiệp quan tâm khi áp dụng quy định mới. Bài viết từ Luật Vạn Bảo sẽ làm rõ căn cứ pháp lý và từng trường hợp cụ thể theo luật hiện hành.
Hợp đồng thử việc có phải đóng BHXH không theo quy định mới?
Việc xác định nghĩa vụ đóng BHXH trong thời gian thử việc cần dựa trên quy định pháp luật hiện hành và loại hợp đồng được ký kết.
Căn cứ pháp lý theo Luật BHXH 2024 và Nghị định 158/2025
Theo khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên.
Trong khi đó, theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng thử việc là thỏa thuận riêng, không phải là hợp đồng lao động chính thức nếu hai bên ký riêng biệt.
Ngoài ra, Nghị định 158/2025/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết Luật BHXH 2024 cũng tiếp tục khẳng định: chỉ các trường hợp có quan hệ lao động theo hợp đồng lao động mới thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
Kết luận chung: thử việc không thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc
Từ các căn cứ trên, có thể xác định:
Nếu chỉ ký hợp đồng thử việc riêng thì người lao động không thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc.
Tuy nhiên, điều này không áp dụng cho tất cả trường hợp mà còn phụ thuộc vào cách doanh nghiệp thiết lập hợp đồng ngay từ đầu.
Các trường hợp thử việc có và không phải đóng BHXH
Không phải mọi trường hợp thử việc đều giống nhau về nghĩa vụ BHXH, do đó cần phân biệt rõ từng tình huống cụ thể.
Trường hợp ký hợp đồng thử việc riêng không phải đóng BHXH
Khi doanh nghiệp và người lao động ký hợp đồng thử việc độc lập (không kèm hợp đồng lao động), thì:
- Không phát sinh nghĩa vụ đóng BHXH
- Người lao động chưa được tính là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Đây là hình thức phổ biến và đúng quy định pháp luật nếu thời gian thử việc nằm trong giới hạn theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019.
Trường hợp thử việc là một phần của hợp đồng lao động phải đóng BHXH
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp lựa chọn ký hợp đồng lao động có điều khoản thử việc ngay từ đầu.
Trong trường hợp này:
- Quan hệ lao động đã được xác lập
- Người lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
- Doanh nghiệp phải đóng BHXH ngay từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực
Theo khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024, chỉ cần có hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên là đã phát sinh nghĩa vụ đóng BHXH, không phụ thuộc vào việc đang trong thời gian thử việc hay chưa.
Phân biệt hợp đồng thử việc và hợp đồng lao động liên quan đến BHXH
Việc phân biệt đúng loại hợp đồng là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý.
Đặc điểm pháp lý của hợp đồng thử việc
Hợp đồng thử việc có một số đặc điểm chính:
- Là thỏa thuận trước khi ký hợp đồng lao động
- Không làm phát sinh quan hệ lao động chính thức
- Không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Thời gian thử việc được giới hạn theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019 tùy theo vị trí công việc.
Cách xác định nghĩa vụ đóng BHXH trong từng loại hợp đồng
Để xác định nghĩa vụ BHXH, doanh nghiệp cần dựa vào:
- Tên gọi và nội dung hợp đồng
- Thời hạn hợp đồng
- Việc có xác lập quan hệ lao động chính thức hay chưa
Nếu hợp đồng mang bản chất là hợp đồng lao động (dù có ghi “thử việc”), thì vẫn phải đóng BHXH theo quy định.
Quyền lợi của người lao động trong thời gian thử việc
Dù không phải đóng BHXH trong một số trường hợp, người lao động vẫn có các quyền lợi nhất định.
Khoản tiền doanh nghiệp phải trả thay phần bảo hiểm
Theo thực tiễn áp dụng và nguyên tắc thỏa thuận, khi không tham gia BHXH trong thời gian thử việc, doanh nghiệp có thể:
- Trả mức lương thử việc tối thiểu bằng 85% mức lương chính thức
- Thỏa thuận thêm khoản hỗ trợ tương đương phần BHXH (nếu có)
Điều này giúp đảm bảo quyền lợi tài chính cho người lao động trong giai đoạn chưa tham gia BHXH.
Quyền lợi sau khi kết thúc thử việc và ký hợp đồng chính thức
Khi kết thúc thử việc và ký hợp đồng lao động:
- Người lao động được tham gia BHXH bắt buộc
- Thời gian đóng BHXH được tính từ thời điểm hợp đồng lao động có hiệu lực
- Được hưởng đầy đủ các chế độ: ốm đau, thai sản, hưu trí…
Do đó, việc chuyển đổi đúng thời điểm là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi lâu dài.
Rủi ro pháp lý khi doanh nghiệp không đóng BHXH đúng quy định
Sai sót trong việc xác định nghĩa vụ BHXH có thể dẫn đến nhiều hệ quả pháp lý nghiêm trọng.
Nguy cơ bị truy thu và xử phạt hành chính
Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung), hành vi không đóng hoặc đóng không đúng BHXH có thể:
- Bị truy thu toàn bộ số tiền chưa đóng
- Bị tính lãi chậm đóng
- Bị xử phạt hành chính tùy theo mức độ vi phạm
Trường hợp vi phạm nghiêm trọng còn có thể bị xử lý hình sự theo quy định liên quan.
Tranh chấp lao động khi xác định sai loại hợp đồng
Nếu doanh nghiệp ký hợp đồng “thử việc” nhưng thực chất là hợp đồng lao động:
- Người lao động có quyền khiếu nại, khởi kiện
- Cơ quan chức năng có thể xác định lại bản chất hợp đồng
- Doanh nghiệp phải truy đóng BHXH và bồi thường quyền lợi
Đây là rủi ro phổ biến trong các đợt thanh tra lao động.
Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ quy định về BHXH trong thời gian thử việc?
Để tránh sai sót và rủi ro pháp lý, doanh nghiệp cần chủ động kiểm soát ngay từ khâu ký kết hợp đồng.
Xác định đúng loại hợp đồng trước khi ký kết
Doanh nghiệp cần:
- Phân biệt rõ hợp đồng thử việc và hợp đồng lao động
- Không “ngụy trang” hợp đồng lao động thành thử việc
- Đảm bảo nội dung hợp đồng phù hợp với thực tế làm việc
Việc xác định đúng ngay từ đầu giúp hạn chế rủi ro về sau.
Thực hiện đúng nghĩa vụ BHXH khi chuyển sang hợp đồng lao động
Sau khi kết thúc thử việc:
- Ký hợp đồng lao động đúng thời điểm
- Đăng ký tham gia BHXH cho người lao động
- Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH theo quy định
Việc chậm trễ hoặc bỏ sót có thể dẫn đến truy thu và xử phạt.
Dịch vụ tư vấn BHXH tại Luật Vạn Bảo
Trong bối cảnh quy định về BHXH ngày càng chặt chẽ và dễ phát sinh rủi ro pháp lý nếu áp dụng sai, việc có sự hỗ trợ chuyên môn là cần thiết đối với nhiều doanh nghiệp.
Luật Vạn Bảo cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên sâu về BHXH, hỗ trợ doanh nghiệp:
- Xác định đúng nghĩa vụ đóng BHXH theo từng loại hợp đồng
- Rà soát hồ sơ lao động và hợp đồng hiện hành
- Tư vấn xử lý rủi ro khi bị truy thu hoặc thanh tra
Doanh nghiệp có thể chủ động trao đổi với đội ngũ chuyên môn để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật và hạn chế tối đa chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động. Liên hệ 0989 289 295 khi cần được hỗ trợ.