Kết hôn là sự kiện pháp lý quan trọng làm phát sinh quan hệ vợ chồng theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đăng ký kết hôn đều hợp pháp. Vậy hủy kết hôn trái pháp luật được thực hiện trong trường hợp nào và có những hậu quả pháp lý gì? Hãy cùng Luật Vạn Bảo tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Hủy kết hôn trái pháp luật là gì?
Để hiểu rõ về hủy kết hôn trái pháp luật, trước hết cần xác định thế nào là kết hôn trái pháp luật và việc hủy kết hôn được pháp luật quy định như thế nào.
Thế nào là kết hôn trái pháp luật?
Theo khoản 6 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, kết hôn trái pháp luật là việc nam, nữ đã đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng một hoặc cả hai bên vi phạm điều kiện kết hôn theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.
Một số trường hợp phổ biến dẫn đến kết hôn trái pháp luật gồm:
- Chưa đủ tuổi kết hôn theo quy định.
- Việc kết hôn không do nam, nữ tự nguyện quyết định.
- Một trong hai bên đang có vợ hoặc có chồng.
- Kết hôn giữa những người thuộc trường hợp pháp luật cấm kết hôn.
Đây là những căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét việc hủy hôn nhân trái pháp luật theo quy định của pháp luật.
Hủy kết hôn trái pháp luật được hiểu như thế nào?
Hủy kết hôn trái pháp luật là việc Tòa án ra quyết định hủy bỏ quan hệ hôn nhân đã được đăng ký khi xác định việc kết hôn vi phạm điều kiện kết hôn theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.
Việc hủy việc kết hôn trái pháp luật chỉ được thực hiện theo quyết định của Tòa án có thẩm quyền. Sau khi bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật, quan hệ hôn nhân giữa hai bên sẽ được giải quyết theo các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.
Căn cứ hủy kết hôn trái pháp luật
Không phải mọi trường hợp vi phạm quy định về kết hôn đều đương nhiên bị hủy. Tòa án sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể để quyết định có hủy kết hôn trái pháp luật hay không.
Các trường hợp kết hôn trái pháp luật bị hủy
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, Tòa án có thể quyết định hủy kết hôn trái pháp luật khi việc đăng ký kết hôn vi phạm các điều kiện kết hôn theo quy định tại Điều 8 của Luật này.
Một số trường hợp thường gặp gồm:
- Một hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi kết hôn.
- Một hoặc cả hai bên không hoàn toàn tự nguyện khi kết hôn.
- Người đang có vợ hoặc có chồng vẫn đăng ký kết hôn với người khác.
- Kết hôn giữa những người có quan hệ huyết thống hoặc thuộc trường hợp bị cấm kết hôn theo quy định của pháp luật.
Trường hợp không bị hủy kết hôn trái pháp luật theo quy định
Theo Điều 11 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, trong quá trình Tòa án giải quyết yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật, nếu tại thời điểm giải quyết, các bên đã đáp ứng đầy đủ điều kiện kết hôn và cùng có yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân thì Tòa án có thể công nhận quan hệ hôn nhân đó.
Trong trường hợp này, quan hệ hôn nhân được xác lập kể từ thời điểm các bên đáp ứng đầy đủ điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật, thay vì bị hủy như các trường hợp kết hôn trái pháp luật khác.
Ai có quyền yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật?
Việc hủy kết hôn trái pháp luật không được thực hiện theo yêu cầu của bất kỳ cá nhân nào mà phải do những chủ thể có quyền yêu cầu theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình. Tùy từng trường hợp, cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền có thể đề nghị Tòa án xem xét, giải quyết.
Cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết
Theo Điều 10 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án hủy kết hôn trái pháp luật gồm:
- Người bị cưỡng ép kết hôn hoặc bị lừa dối kết hôn.
- Vợ hoặc chồng của người đang có vợ hoặc có chồng mà vẫn kết hôn với người khác.
- Cha, mẹ, con hoặc người giám hộ của người kết hôn trái pháp luật.
Việc yêu cầu phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định và thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.
Cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu theo quy định pháp luật
Ngoài cá nhân, một số cơ quan, tổ chức cũng có quyền yêu cầu Tòa án hủy kết hôn trái pháp luật nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân.
Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, các chủ thể này bao gồm:
- Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình.
- Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em.
- Hội Liên hiệp Phụ nữ.
Khi phát hiện việc kết hôn vi phạm điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật, các cơ quan, tổ chức nêu trên có quyền yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.
Thủ tục yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật
Để Tòa án xem xét giải quyết yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật, người có quyền yêu cầu cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.
Hồ sơ cần chuẩn bị
Tùy từng vụ việc, hồ sơ yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật có thể bao gồm:
- Đơn yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật.
- Giấy chứng nhận kết hôn hoặc bản sao hợp lệ.
- Giấy tờ tùy thân của người yêu cầu.
- Tài liệu, chứng cứ chứng minh việc kết hôn vi phạm điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật.
- Các tài liệu khác theo yêu cầu của Tòa án trong từng trường hợp cụ thể.
Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ sẽ giúp quá trình giải quyết được thực hiện nhanh chóng và hạn chế việc phải bổ sung tài liệu nhiều lần.
Trình tự giải quyết tại Tòa án có thẩm quyền
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Tòa án sẽ xem xét điều kiện thụ lý và tiến hành giải quyết theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.
Trong quá trình giải quyết, Tòa án sẽ đánh giá các chứng cứ, xác minh điều kiện kết hôn của các bên và xem xét có đủ căn cứ để hủy kết hôn trái pháp luật hay không. Nếu đủ điều kiện, Tòa án sẽ ban hành bản án hoặc quyết định giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật.
Hậu quả pháp lý của việc hủy kết hôn trái pháp luật
Khi Tòa án quyết định hủy kết hôn trái pháp luật, quan hệ hôn nhân giữa hai bên sẽ chấm dứt theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình. Đồng thời, các vấn đề liên quan đến con chung, tài sản và nghĩa vụ giữa các bên cũng được giải quyết theo quy định của pháp luật.
Quan hệ nhân thân sau khi việc kết hôn bị hủy
Theo Điều 12 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, kể từ ngày bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, quan hệ vợ chồng giữa hai bên chấm dứt.
Điều này đồng nghĩa với việc hai bên không còn phát sinh các quyền, nghĩa vụ của vợ chồng theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.
Giải quyết quyền, nghĩa vụ về con chung và tài sản
Quyền, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con được giải quyết tương tự như trường hợp ly hôn nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động.
Đối với chia tài sản khi hủy kết hôn trái pháp luật, pháp luật ưu tiên sự thỏa thuận giữa các bên. Trường hợp không thỏa thuận được thì quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng được giải quyết theo Điều 16 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 và các quy định có liên quan của Bộ luật Dân sự, đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con.
Dịch vụ tư vấn hủy kết hôn trái pháp luật tại Luật Vạn Bảo
Các vụ việc liên quan đến hủy kết hôn trái pháp luật thường phát sinh nhiều vấn đề pháp lý như xác định điều kiện kết hôn, chuẩn bị hồ sơ, thu thập chứng cứ và giải quyết quyền, nghĩa vụ về con, tài sản. Việc được luật sư tư vấn ngay từ đầu sẽ giúp khách hàng lựa chọn phương án phù hợp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Luật Vạn Bảo cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn căn cứ hủy kết hôn trái pháp luật theo quy định của pháp luật.
- Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, tài liệu và chứng cứ để yêu cầu Tòa án giải quyết.
- Tư vấn giải quyết quyền, nghĩa vụ về con chung và tài sản sau khi hủy kết hôn trái pháp luật.
- Đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong quá trình giải quyết vụ việc tại Tòa án.
Với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, Luật Vạn Bảo hỗ trợ khách hàng giải quyết vụ việc đúng quy định của pháp luật và bảo vệ tối đa quyền, lợi ích hợp pháp. Liên hệ hotline 0989 289 295 để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết.