Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ 01/7/2025 có nhiều thay đổi quan trọng theo Luật BHXH 2024. Bài viết do Luật Vạn Bảo tổng hợp giúp doanh nghiệp và người lao động hiểu rõ quy định, xác định đúng nghĩa vụ, hạn chế rủi ro pháp lý phát sinh.
Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ 01/7/2025 theo quy định mới
Quy định về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc được cập nhật tại Luật BHXH 2024, áp dụng từ ngày 01/7/2025 với phạm vi mở rộng hơn so với trước đây.
Căn cứ pháp lý theo Điều 2 Luật BHXH 2024
Theo Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc bao gồm người lao động và người sử dụng lao động thuộc các nhóm cụ thể được liệt kê chi tiết. Quy định này thay thế, mở rộng so với Luật BHXH 2014.
Ngoài ra, các văn bản hướng dẫn thi hành cũng sẽ cụ thể hóa việc xác định từng nhóm đối tượng trong thực tế.
Nguyên tắc xác định đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Việc xác định đối tượng tham gia BHXH bắt buộc dựa trên bản chất quan hệ lao động, không chỉ phụ thuộc vào hình thức hợp đồng. Các yếu tố cần xem xét gồm: có trả công, có quản lý – điều hành, có phát sinh thu nhập từ lao động.
Điều này giúp hạn chế tình trạng “lách luật” bằng cách ký hợp đồng không đúng bản chất để né nghĩa vụ BHXH.
Nhóm người lao động là công dân Việt Nam phải tham gia BHXH bắt buộc
Luật BHXH 2024 quy định rõ các nhóm người lao động Việt Nam thuộc diện bắt buộc tham gia, với phạm vi rộng hơn trước.
Người lao động làm việc theo hợp đồng từ 01 tháng trở lên (kể cả thỏa thuận có trả công)
Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024, người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên phải tham gia BHXH bắt buộc.
Đáng chú ý, kể cả trường hợp không ký hợp đồng bằng văn bản nhưng có thỏa thuận về công việc và trả lương thì vẫn có thể bị xác định là quan hệ lao động.
Cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang
Các đối tượng thuộc khu vực nhà nước như cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công an nhân dân… tiếp tục thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo quy định pháp luật.
Đây là nhóm đã được quy định ổn định từ các luật trước và không có nhiều thay đổi về bản chất.
Các nhóm được mở rộng: lao động không trọn thời gian, chủ hộ kinh doanh, người quản lý doanh nghiệp
Luật BHXH 2024 đã bổ sung thêm nhiều đối tượng mới như:
- Người làm việc không trọn thời gian nhưng có hưởng lương
- Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh
- Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã (kể cả không hưởng lương)
Đây là điểm mới quan trọng nhằm bao phủ tốt hơn hệ thống an sinh xã hội.
Người lao động nước ngoài tham gia BHXH bắt buộc tại Việt Nam
Quy định về người lao động nước ngoài tiếp tục được kế thừa và điều chỉnh để phù hợp thực tiễn.
Điều kiện tham gia (hợp đồng từ đủ 12 tháng trở lên)
Theo quy định, người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam phải tham gia BHXH bắt buộc khi:
- Có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề hợp pháp
- Ký hợp đồng lao động từ đủ 12 tháng trở lên với doanh nghiệp tại Việt Nam
Quy định này đảm bảo sự công bằng giữa lao động trong nước và lao động nước ngoài.
Các trường hợp không thuộc diện tham gia
Một số trường hợp không phải tham gia BHXH bắt buộc gồm:
- Người di chuyển nội bộ doanh nghiệp theo quy định pháp luật lao động
- Người đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định
- Các trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên
Người sử dụng lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc
Không chỉ người lao động, người sử dụng lao động cũng là chủ thể bắt buộc tham gia BHXH.
Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh có thuê lao động
Theo Luật BHXH 2024, các tổ chức sau phải tham gia BHXH:
- Doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế
- Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã
- Hộ kinh doanh có thuê lao động theo hợp đồng
Việc mở rộng đến hộ kinh doanh giúp tăng tính bao phủ của BHXH trong nền kinh tế.
Cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước hoạt động tại Việt Nam
Các tổ chức quốc tế, văn phòng đại diện, tổ chức nước ngoài có hoạt động tại Việt Nam và sử dụng lao động cũng thuộc diện tham gia BHXH theo quy định.
Những điểm mới về đối tượng tham gia BHXH từ 01/7/2025
Luật BHXH 2024 mang đến nhiều thay đổi đáng chú ý, đặc biệt là mở rộng phạm vi đối tượng tham gia.
Mở rộng đối tượng so với Luật BHXH 2014
So với Luật BHXH 2014, phạm vi đối tượng tham gia đã được mở rộng đáng kể, bao gồm cả những nhóm trước đây chưa thuộc diện bắt buộc. Điều này giúp tăng tỷ lệ bao phủ BHXH và đảm bảo quyền lợi cho nhiều người lao động hơn.
Bổ sung các nhóm mới như lao động part-time, chủ hộ kinh doanh, người quản lý không hưởng lương
Các nhóm mới được bổ sung phản ánh thực tế thị trường lao động hiện nay, nơi các hình thức làm việc linh hoạt ngày càng phổ biến. Đây là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội.
Những trường hợp không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Không phải tất cả các trường hợp đều phải tham gia BHXH bắt buộc.
Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH
Theo quy định, người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Điều này nhằm tránh việc đóng trùng và đảm bảo tính hợp lý của chính sách.
Người lao động thử việc hoặc không đủ điều kiện tham gia
Người lao động trong thời gian thử việc, hoặc không đáp ứng điều kiện về thời hạn hợp đồng hoặc tính chất công việc, sẽ không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa thử việc và lao động thực tế để tránh vi phạm.
Rủi ro pháp lý khi xác định sai đối tượng tham gia BHXH
Việc xác định sai đối tượng tham gia BHXH có thể dẫn đến nhiều hệ quả pháp lý nghiêm trọng.
Nguy cơ bị truy thu và xử phạt hành chính
Theo quy định tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP, hành vi không đóng hoặc đóng không đúng đối tượng BHXH có thể bị xử phạt hành chính và truy thu số tiền phải đóng, kèm theo lãi chậm nộp.
Trong một số trường hợp nghiêm trọng, doanh nghiệp còn có thể bị xử lý hình sự theo quy định liên quan.
Ảnh hưởng quyền lợi người lao động và phát sinh tranh chấp
Việc không đóng BHXH đúng quy định sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động như chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí. Đây cũng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp lao động và khiếu kiện kéo dài.
Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ quy định về BHXH từ 01/7/2025?
Trước những thay đổi của Luật BHXH 2024, doanh nghiệp cần chủ động rà soát và điều chỉnh kịp thời.
Rà soát lại toàn bộ đối tượng lao động thuộc diện tham gia
Doanh nghiệp cần kiểm tra toàn bộ danh sách lao động, bao gồm cả lao động part-time, quản lý, chủ hộ kinh doanh… để xác định đúng đối tượng phải tham gia BHXH. Việc rà soát định kỳ giúp hạn chế rủi ro bị truy thu.
Thực hiện kê khai, đóng BHXH đúng quy định và thời hạn
Sau khi xác định đúng đối tượng, doanh nghiệp cần thực hiện kê khai, đăng ký và đóng BHXH đầy đủ, đúng thời hạn theo quy định. Đồng thời, cần lưu trữ hồ sơ đầy đủ để phục vụ thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.
Dịch vụ tư vấn BHXH tại Luật Vạn Bảo
Luật Vạn Bảo cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý về BHXH, hỗ trợ doanh nghiệp xác định đúng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, rà soát hồ sơ và xử lý các rủi ro liên quan theo quy định pháp luật hiện hành.
- Xác định đúng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo Luật BHXH 2024
- Rà soát hồ sơ lao động, hợp đồng và nghĩa vụ đóng BHXH
- Tư vấn xử lý truy thu, điều chỉnh sai sót về BHXH
- Hỗ trợ làm việc với cơ quan BHXH khi phát sinh thanh tra, kiểm tra
- Đưa ra giải pháp tối ưu chi phí nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ pháp luật
Doanh nghiệp có thể chủ động trao đổi với đội ngũ chuyên môn khi cần để đảm bảo tuân thủ đúng quy định và hạn chế tối đa chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động. Liên hệ 0989 289 295 để được hỗ trợ phù hợp với từng trường hợp cụ thể.