Chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy ngày càng được sử dụng phổ biến trong giao dịch điện tử của doanh nghiệp. Bài viết dưới đây từ Luật Vạn Bảo giúp làm rõ quy định pháp luật, các loại chữ ký điện tử, điều kiện cung cấp dịch vụ và những lưu ý quan trọng khi áp dụng trong thực tế.
Chữ ký điện tử là gì theo quy định pháp luật
Trong hoạt động giao dịch điện tử, chữ ký điện tử đóng vai trò xác nhận danh tính và đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu. Pháp luật Việt Nam đã có quy định rõ ràng về khái niệm và giá trị pháp lý của chữ ký điện tử.
Theo khoản 11 Điều 3 Luật Giao dịch điện tử 2023, chữ ký điện tử là dữ liệu dưới dạng điện tử được gắn hoặc logic kết hợp với thông điệp dữ liệu nhằm xác nhận chủ thể ký và thể hiện sự chấp thuận của người ký đối với nội dung thông điệp dữ liệu.
Chữ ký điện tử có giá trị pháp lý khi đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 22 Luật Giao dịch điện tử 2023, bao gồm khả năng xác định người ký và đảm bảo rằng nội dung thông điệp dữ liệu không bị thay đổi sau khi ký.
Ví dụ: khi doanh nghiệp ký hợp đồng điện tử hoặc nộp hồ sơ thuế điện tử, chữ ký điện tử giúp cơ quan quản lý xác định đúng chủ thể thực hiện giao dịch.
Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Nghị định 23/2025/NĐ-CP
Nghị định 23/2025/NĐ-CP là văn bản quan trọng hướng dẫn chi tiết về chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy trong giao dịch điện tử.
Phạm vi điều chỉnh của nghị định về chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy
Theo Điều 1 Nghị định 23/2025/NĐ-CP, nghị định quy định về việc cung cấp, quản lý và sử dụng chữ ký điện tử, chứng thư chữ ký điện tử, dịch vụ tin cậy trong giao dịch điện tử.
Các quy định này nhằm đảm bảo tính an toàn, bảo mật và xác thực trong quá trình trao đổi dữ liệu điện tử giữa các tổ chức, cá nhân.
Đối tượng áp dụng của quy định về chữ ký điện tử
Theo Điều 2 Nghị định 23/2025/NĐ-CP, các đối tượng áp dụng bao gồm:
- Cơ quan nhà nước sử dụng chữ ký điện tử trong quản lý và cung cấp dịch vụ công
- Doanh nghiệp và tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký điện tử
- Tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch điện tử
- Các tổ chức cung cấp dịch vụ tin cậy
Việc xác định rõ đối tượng áp dụng giúp đảm bảo quy định được thực hiện thống nhất trong toàn bộ hệ thống giao dịch điện tử.
Các loại chữ ký điện tử theo quy định mới
Pháp luật hiện hành phân loại chữ ký điện tử thành nhiều hình thức nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng khác nhau trong thực tiễn.
Chữ ký số công cộng
Chữ ký số công cộng là loại chữ ký điện tử được cấp bởi tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng.
Theo Điều 30 Luật Giao dịch điện tử 2023, chữ ký số là một dạng chữ ký điện tử được tạo ra bằng hệ thống mật mã không đối xứng, cho phép xác định người ký và đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu.
Chữ ký số công cộng thường được sử dụng trong:
- Kê khai thuế điện tử
- Nộp hồ sơ doanh nghiệp trực tuyến
- Ký hợp đồng điện tử
Chữ ký điện tử chuyên dùng bảo đảm an toàn
Theo quy định tại Nghị định 23/2025/NĐ-CP, chữ ký điện tử chuyên dùng bảo đảm an toàn thường được sử dụng trong hệ thống nội bộ của cơ quan nhà nước hoặc tổ chức.
Loại chữ ký này được xây dựng theo tiêu chuẩn kỹ thuật riêng nhằm đảm bảo tính bảo mật và quản lý trong phạm vi tổ chức.
Chữ ký điện tử trong giao dịch điện tử
Ngoài chữ ký số và chữ ký chuyên dùng, nhiều hình thức chữ ký điện tử khác có thể được sử dụng trong giao dịch điện tử nếu đáp ứng các điều kiện xác thực theo Luật Giao dịch điện tử 2023.
Ví dụ: xác nhận giao dịch bằng mã OTP hoặc chữ ký điện tử trên nền tảng giao dịch trực tuyến.
Quy định về chứng thư chữ ký điện tử và chứng thư chữ ký số
Chứng thư chữ ký điện tử là yếu tố quan trọng giúp xác định danh tính của chủ thể ký trong môi trường điện tử.
Nội dung của chứng thư chữ ký điện tử
Theo Nghị định 23/2025/NĐ-CP, chứng thư chữ ký điện tử thường bao gồm các nội dung cơ bản như:
- Tên tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực
- Thông tin định danh của chủ thể chữ ký
- Khóa công khai của chữ ký điện tử
- Thời hạn hiệu lực của chứng thư
- Các thông tin kỹ thuật liên quan
Những thông tin này giúp xác minh tính hợp lệ của chữ ký điện tử trong giao dịch.
Thời hạn hiệu lực của chứng thư chữ ký số
Theo quy định pháp luật về chứng thực chữ ký số, chứng thư chữ ký số chỉ có giá trị trong thời hạn được ghi nhận trong chứng thư.
Sau khi hết hạn, tổ chức hoặc cá nhân cần thực hiện thủ tục gia hạn hoặc cấp mới để tiếp tục sử dụng chữ ký số trong giao dịch điện tử.
Quy định về dịch vụ tin cậy trong giao dịch điện tử
Dịch vụ tin cậy đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính xác thực và an toàn của giao dịch điện tử.
Khái niệm dịch vụ tin cậy
Theo Luật Giao dịch điện tử 2023, dịch vụ tin cậy là dịch vụ hỗ trợ xác thực, bảo đảm tính toàn vẹn và độ tin cậy của dữ liệu điện tử trong quá trình giao dịch. Các dịch vụ này giúp tăng mức độ an toàn và giảm rủi ro gian lận trong môi trường số.
Các loại dịch vụ tin cậy theo quy định pháp luật
Theo quy định pháp luật hiện hành, dịch vụ tin cậy có thể bao gồm:
- Dịch vụ chứng thực chữ ký điện tử
- Dịch vụ chứng thực dấu thời gian điện tử
- Dịch vụ xác thực thông điệp dữ liệu
- Các dịch vụ xác thực điện tử khác
Các dịch vụ này thường được cung cấp bởi tổ chức được cấp phép hoạt động theo quy định của pháp luật.
Điều kiện cung cấp dịch vụ tin cậy
Tổ chức muốn cung cấp dịch vụ tin cậy phải đáp ứng nhiều điều kiện nghiêm ngặt về tổ chức, kỹ thuật và tài chính.
Điều kiện về tổ chức và nhân sự
Theo Nghị định 23/2025/NĐ-CP, tổ chức cung cấp dịch vụ tin cậy phải có bộ máy quản lý rõ ràng, đội ngũ nhân sự có chuyên môn về công nghệ thông tin và an toàn thông tin.
Điều kiện về kỹ thuật và hạ tầng công nghệ
Do đặc thù của dịch vụ tin cậy liên quan trực tiếp đến bảo mật dữ liệu, tổ chức cung cấp dịch vụ phải có:
- Hệ thống hạ tầng kỹ thuật đảm bảo an toàn
- Cơ chế bảo mật và phòng chống truy cập trái phép
- Hệ thống dự phòng và sao lưu dữ liệu
Điều kiện về tài chính và trách nhiệm pháp lý
Ngoài điều kiện kỹ thuật, tổ chức cung cấp dịch vụ còn phải đảm bảo năng lực tài chính và chịu trách nhiệm pháp lý đối với hoạt động cung cấp dịch vụ tin cậy theo quy định pháp luật.
Trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy
Theo Điều 49 Luật Giao dịch điện tử 2023 và Nghị định 23/2025/NĐ-CP, tổ chức cung cấp dịch vụ chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy phải thực hiện nhiều nghĩa vụ nhằm bảo đảm an toàn cho hệ thống giao dịch điện tử và quyền lợi của người sử dụng.
Nghĩa vụ đảm bảo an toàn và bảo mật thông tin
Theo quy định pháp luật, tổ chức cung cấp dịch vụ phải:
- Bảo vệ dữ liệu của người sử dụng
- Đảm bảo tính bảo mật của khóa ký điện tử
- Thực hiện kiểm tra và giám sát hệ thống định kỳ
Trách nhiệm quản lý và cấp chứng thư chữ ký điện tử
Ngoài ra, tổ chức cung cấp dịch vụ còn phải thực hiện việc:
- Cấp chứng thư chữ ký điện tử đúng quy trình
- Quản lý danh sách chứng thư còn hiệu lực
- Thu hồi chứng thư khi có vi phạm hoặc yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền
Một số lưu ý khi sử dụng chữ ký điện tử trong giao dịch điện tử
Khi sử dụng chữ ký điện tử, tổ chức và doanh nghiệp cần lưu ý một số vấn đề sau:
- Chỉ sử dụng chữ ký điện tử do tổ chức hợp pháp cung cấp
- Kiểm tra thời hạn hiệu lực của chứng thư chữ ký số
- Bảo mật khóa ký và thông tin truy cập hệ thống
- Lưu trữ dữ liệu giao dịch điện tử để phục vụ việc kiểm tra khi cần thiết
Việc tuân thủ đúng quy định sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý trong giao dịch điện tử.
Dịch vụ tư vấn về chữ ký điện tử và giao dịch điện tử tại Luật Vạn Bảo
Việc triển khai chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy trong doanh nghiệp cần đảm bảo đúng quy định pháp luật để tránh rủi ro pháp lý.
Luật Vạn Bảo cung cấp dịch vụ tư vấn về giao dịch điện tử, bao gồm:
- Tư vấn quy định pháp luật về chữ ký điện tử
- Hướng dẫn sử dụng chữ ký điện tử trong hoạt động doanh nghiệp
- Tư vấn triển khai giao dịch điện tử đúng quy định
- Hỗ trợ giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan
Nếu doanh nghiệp cần tư vấn về chữ ký điện tử và giao dịch điện tử, có thể liên hệ Luật Vạn Bảo qua số điện thoại 0989 289 295 để được hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.